**Kanceri mund të zbulohet vite para diagnozës? Një studim i ri ka zbuluar ndryshime në ADN-në e gjakut që mund të sinjalizojnë rrezikun e zhvillimit të disa llojeve të kancerit shumë kohë përpara se sëmundja të diagnostikohet.**
Studiues nga **University of Oxford** dhe **University of Toronto** analizuan mostra gjaku të marra nga persona që në momentin e marrjes së mostrave nuk ishin diagnostikuar me kancer.
Hulumtimi, i publikuar në revistën shkencore *Cell Genomics*, u përqendrua në ndryshime kimike në ADN të njohura si **metilim i ADN-së**. Këto ndryshime mund të ndikojnë në mënyrën se si funksionojnë gjenet dhe mund të japin sinjale për procese biologjike që ndodhin në organizëm.
### Çfarë zbuluan studiuesit?
Ekipi analizoi mostra të ruajtura gjaku nga **491 pjesëmarrës** në Ontario Health Study. Në kohën kur mostrat u morën, pjesëmarrësit nuk kishin kancer. Një pjesë e tyre më vonë u diagnostikuan me kancer të prostatës ose të gjirit, ndërsa të tjerët nuk zhvilluan sëmundjen gjatë periudhës së vëzhgimit.
Te personat që më vonë zhvilluan kancer të prostatës, studiuesit identifikuan ndryshime të caktuara në modelet e metilimit të ADN-së.
Sipas rezultateve, këto shenja mund të ndihmonin në identifikimin e personave me **rrezik më të lartë për kancer të prostatës rreth 5 deri në 8 vjet përpara diagnozës klinike**.
Edhe te kanceri i gjirit u vunë re sinjale të hershme. Studiuesit raportuan se ndryshimet mund të ndihmonin në dallimin e grave me rrezik më të lartë ose më të ulët **rreth 1.5 deri në 8 vjet para diagnozës**, megjithëse rezultatet ishin më pak të sakta sesa për kancerin e prostatës.
### A do të thotë kjo se kanceri mund të diagnostikohet me një analizë të zakonshme gjaku?
**Jo ende.**
Studiuesit theksojnë se rezultatet janë një hap kërkimor drejt zhvillimit të metodave më të hershme të zbulimit. Testi i përdorur në këtë studim nuk është një analizë rutinë që mund të përdoret aktualisht për të diagnostikuar kancerin te popullata e përgjithshme.
Veçanërisht për kancerin e gjirit, autorët vlerësojnë se saktësia aktuale nuk është e mjaftueshme për përdorim si test universal depistues. Megjithatë, në të ardhmen, metoda të tilla mund të ndihmojnë në identifikimin e personave që mund të kenë nevojë për monitorim ose ekzaminime më të detajuara.
### Pse është i rëndësishëm zbulimi i hershëm?
Një nga sfidat kryesore në trajtimin e kancerit është diagnostikimi në faza të avancuara. Zbulimi më herët mund t’u japë mjekëve më shumë mundësi për trajtim dhe monitorim.
Studiuesit po punojnë pikërisht në këtë drejtim: përdorimin e **biomarkerëve në gjak** për të identifikuar ndryshimet biologjike që mund të shfaqen shumë kohë përpara se kanceri të bëhet i dukshëm klinikisht.
Autorët e studimit e shohin këtë qasje si një hap drejt testeve të ardhshme minimale invazive që mund të plotësojnë metodat ekzistuese të depistimit dhe të ndihmojnë në përcaktimin se cilët persona mund të përfitojnë nga monitorimi më i afërt.
**Studimi nuk tregon se një analizë e tillë mund të diagnostikojë sot kancerin te një person pa simptoma. Por rezultatet tregojnë se gjaku mund të përmbajë sinjale biologjike shumë më të hershme të zhvillimit të sëmundjes, duke hapur një drejtim të rëndësishëm për kërkimet e ardhshme.**
